سيره‌نويسان و مورخان بر اين باورند كه ابتدا پيروزى با سپاه اسلام بود ، ولى فاجعه از لحظه‌اى شروع شد كه تيراندازان از سنگرهاى خود ، نظاره‌گر پيروزى قواى اسلام شدند و غنيمت‌گيرى نيروهاى خودى ، حرص و طمع آنان را تحريك كرد . بين تيراندازان بر سر ماندن در محل مأموريت و ترك آنجا اختلاف افتاد . فرمانده آنان عبداللَّه بن جبير ، در حالى كه لباسهاى سفيد رنگى به تن داشت ، آغاز به سخن كرد . او نخست حمد و ستايش خداوند را به جاى آورد ، آن‌گاه اطاعت از خدا و پيروى از رسولش را مورد تأكيد قرار داد و گفت : هيچ يك از دستورات رسول خدا ( ص ) نبايد نافرمانى بشود . « 1 » علىرغم دستورات صريح عبداللَّه بن جبير ، بيش از چهار پنجم افراد ، از اطاعت وى سرپيچى كردند و تعداد كمى از آنها كه عده‌شان به ده نفر نمىرسيد ، در كنار او باقى ماندند . « 2 » خالد بن وليد كه متوجه خالى شدن تنگه شد ، برق‌آسا به آنجا حمله كرد و عكرمة بن ابى جهل با سپاهش به او پيوست . در مقابل اين سپاه عظيم ، عبداللَّه با تعداد اندك يارانش ، آن قدر تيراندازى كرد كه تيرهايش تمام شد ، عبداللَّه كه دشمن را در نزديكى تنگه ديد ، به وسيلهء نيزه با دشمن جنگيد تا نيزه‌اش شكست ، آن گاه دست به شمشير برد و با عزم بر شهادت ، غلاف شمشير خود را شكست و آن قدر با دشمن جنگيد تا به شهادت رسيد . مقاومت دليرانهء عبداللَّه ، دشمن را بسيار خشمگين و عصبانى ساخت ، از اين رو ، پس از شهادت وى ، او را برهنه و بدنش را با دلخراش‌ترين شيوه ، پاره پاره كردند . « 3 » ابودجانه انصارى « سماك بن خَرَشه » با كنيهء « ابودجانه » صحابى بزرگوار پيامبر ( ص ) از فضايل بسيارى برخوردار بود . او در زمرهء محدثين و از نظر مؤلفان علم رجال از ممدوحين است . « 4 » و بر اساس روايتى ، يكى از كسانى است كه به همراه امام عصر ( عج ) خروج مىكند و از سوى آن حضرت به فرمانروايى كشورى منصوب مىشود . « 5 »

--> ( 1 ) . طبقات ، ج 3 ، ص 475 ؛ مغازى ، ج 1 ، ص 229 ( 2 ) . مغازى ، ج 1 ، ص 229 ( 3 ) . طبقات ، ج 3 ، ص 475 ( 4 ) . تنقيح المقال ، ج 2 ، ص 68 ( 5 ) . معجم رجال الحديث ، ج 8 ، ص 304 ، بيروت ، چاپ سوّم ، 1403